Për gati gjysmë shekulli, Irani është përgatitur për një luftë të mundshme me SHBA-në. I paaftë të përballet me fuqinë ushtarake të Uashingtonit, Teherani është përqendruar në mënyrën se si mund të destabilizojë Lindjen e Mesme dhe ekonominë globale.

Ndërsa negociatat vazhdojnë, ushtria amerikane po forcon ndjeshëm forcat e saj ajrore dhe detare në Lindjen e Mesme. Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, madje ka lënë të kuptohet ndryshimin e regjimit duke paralajmëruar se mund të godasë Iranin, gjë që ka rritur frikën e një zjarri më të gjerë në rajon.

Edhe pse është dobësuar ndjeshëm nga sulmet izraelite dhe amerikane verën e kaluar dhe megjithëse trazirat brenda vendit vazhdojnë, regjimi iranian, sipas ekspertëve, vazhdon të ndërmarrë një sërë masash hakmarrjeje: nga shënjestrimi i interesave amerikane dhe izraelite, deri te aktivizimi i organizatave të armatosura aleate dhe shkaktimi i trazirave ekonomike me pasoja globale.

Mënyra se si Teherani do t’i përdorë mjetet në dispozicion varet nga niveli i kërcënimit me të cilin beson se përballet.

“Regjimi ka shumë mundësi nëse e sheh këtë si një luftë ekzistenciale”, tha Farzin Nadimi , një bashkëpunëtor i lartë në Institutin e Uashingtonit, i specializuar në sigurinë dhe mbrojtjen e Iranit. “Nëse e sheh këtë si një përballje përfundimtare, mund të përdorë gjithçka që ka.”

Më poshtë janë opsionet në dispozicion të Iranit në rast të një sulmi kundër tij, sipas raportit të CNN:

Raketa dhe dronë

Irani vlerësohet se ka mijëra raketa dhe mjete ajrore pa pilot (dronë) brenda rrezes së veprimit të trupave amerikane të stacionuara në vende të ndryshme të Lindjes së Mesme dhe ka kërcënuar t’i sulmojë ato, njësoj si Izraeli.

Qershorin e kaluar, pas sulmit izraelit, Teherani u përgjigj duke lëshuar raketa balistike dhe dronë kundër Izraelit duke shkaktuar dëme dhe duke anashkaluar sistemet e përparuara të mbrojtjes ajrore të vendit.

Arsenali i Iranit është zvogëluar nga sulmet e përsëritura izraelite që nga viti 2024. Sulmet izraelite – me mbështetjen e SHBA-së – shënjestruan depot e armëve dhe uzinat e prodhimit. Izraeli vlerësoi se, pas luftës 12-ditore në qershor 2025, Irani kishte 1,000-1,500 raketa, nga 2,500 që kishte më parë. Megjithatë, deri në fund të vitit, besonte se Teherani po rindërtonte rezervat e tij.

Zyrtarët iranianë pretendojnë se rezervat e përdorura në atë konflikt janë rimbushur kryesisht, ndërsa zyrtarët amerikanë vlerësojnë se këto armë, të testuara në kushte reale luftimi, si dhe avionët luftarakë më të vjetër rusë dhe amerikanë, ende përbëjnë një kërcënim.

Për shembull, droni kamikaz iranian Shahed ka rezultuar veçanërisht shkatërrues në luftën e Rusisë në Ukrainë. Irani gjithashtu ka testuar ose vendosur në mënyrë operative mbi 20 lloje raketash balistike, me rreze të shkurtër, të mesme dhe të gjatë veprimi, të afta të kërcënojnë objektiva deri në Evropën Jugore.

“Ne kemi 30,000 deri në 40,000 trupa amerikane të stacionuara në tetë ose nëntë baza në rajon”, tha Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, muajin e kaluar. “Ata janë të gjithë brenda rrezes së mijëra dronëve iranianë dhe raketave balistike iraniane me rreze të shkurtër veprimi që kërcënojnë praninë tonë.”

Dy zyrtarë amerikanë i thanë CNN-së se aftësitë ushtarake të Teheranit, megjithëse numerikisht dhe teknologjikisht janë dukshëm prapa sistemeve moderne amerikane, e bëjnë një sulm vendimtar amerikan shumë më të vështirë.

Teherani ka paralajmëruar vazhdimisht se, në rast të një sulmi, do të godiste edhe aleatët e SHBA-së në rajon. Kur bombarduesit amerikanë goditën objektet bërthamore iraniane gjatë verës, Irani nisi një sulm me raketa ndaj Katarit duke synuar bazën Al Udeid, instalimin më të madh ushtarak amerikan në Lindjen e Mesme.

Aktivizimi i organizatave aleate

Gjatë dy viteve të fundit, Izraeli i ka dhënë një goditje të madhe rrjetit rajonal të aleatëve dhe grupeve të armatosura të mbështetura nga Irani duke kufizuar ndjeshëm aftësinë e Teheranit për të projektuar pushtet përtej kufijve të tij.

Megjithatë, këto organizata janë zotuar të mbrojnë Iranin. Grupet irakiane që më parë kanë synuar forcat amerikane, si dhe Hezbollahun libanez, kanë deklaruar se do ta mbështesin Iranin në rast të një sulmi.

Pavarësisht kërcënimeve, këto organizata përballen me kufizime. Në Liban, Hezbollahu, dikur i fuqishëm, është dobësuar ndjeshëm pas 13 muajsh konflikti me Izraelin dhe po përballet me një fushatë të brendshme çarmatimi. Në Irak, milicitë pro-iraniane mbeten të forta, por përballen me një qeveri qendrore që është nën presion në rritje nga Shtetet e Bashkuara për të kufizuar ndikimin iranian.

Huthitët në Jemen janë goditur gjithashtu nga Izraeli dhe SHBA-të, por ata mbeten një nga aleatët më agresivë të Teheranit dhe janë zotuar ta mbrojnë atë.

Lufta ekonomike

Irani ka paralajmëruar vazhdimisht se një konflikt nuk do të kufizohej vetëm në Lindjen e Mesme, por do të kishte pasoja globale. Edhe pse është i dobët ushtarakisht, Teherani ka ndikim të fortë nëpërmjet aftësisë së tij për të prishur tregjet e energjisë dhe tregtinë globale në një nga rajonet më strategjike në planet.

Vendi, një nga prodhuesit më të mëdhenj të energjisë në botë, kontrollon Ngushticën e Hormuzit, një kalim i ngushtë detar nëpër të cilin kalojnë më shumë se një e pesta e naftës botërore dhe një pjesë e madhe e gazit natyror të lëngshëm. Irani ka kërcënuar se do ta mbyllë Ngushticën nëse sulmohet – një perspektivë që ekspertët thonë se mund t’i rrisë çmimet e karburantit shumë përtej kufijve të Iranit dhe të shkaktojë një recesion ekonomik global.

Një ndërprerje e zgjatur e transportit detar do të ishte një “skenar i rrezikshëm”, vërejnë analistët, pasi mund të çojë në një rritje të ndjeshme të çmimeve, të prishë zinxhirët e furnizimit dhe të rrisë inflacionin në nivel ndërkombëtar.

Një veprim i tillë ka të ngjarë të jetë zgjidhja e fundit për Teheranin, pasi do të dëmtonte tregtinë e tij, si dhe atë të shteteve fqinje arabe, shumë prej të cilave i kanë bërë presion Uashingtonit që të mos sulmojë Iranin.

Irani thotë se ka baza detare nëntokësore përgjatë bregdetit të tij, me dhjetëra anije të shpejta gati për t’u vendosur në Gjirin Persik. Për tre dekada, ai ka investuar në ndërtimin e flotës së vet të anijeve dhe nëndetëseve duke rritur prodhimin vitet e fundit në pritje të një përballjeje të mundshme detare.

“Lufta e ardhshme mund të mos fillojë në qendër të Teheranit, por në Ngushticën e Hormuzit dhe në Gjirin Persik”, vëren Nadimi.

CNN