Gjetja e një zgjidhjeje sistematike për respektimin e të drejtave gjuhësore, që është një kategori kushtetuese, ka qenë e paarritshme në 10 vitet e fundit. Dhe e njëjta ndikon drejtpërdrejt në cilësinë e jetës së të gjithë atyre që nuk mund ta ushtrojnë këtë të drejtë themelore të njeriut.

Si rrjedhojë kemi probleme në komunikim, shërbime bankare (hua), por edhe shkelje në institucionet shtetërore (pamundësi për të përdorur shërbime), u tha gjatë prezantimit të publikimit për respektimin e gjuhës.

Publikimi “Rekomandime për kornizën e politikave për zbatimin e ligjit për përdorimin e gjuhëve” është rezultat i aktiviteteve 10 vjeçare lidhur me këtë çështje dhe dëshirës për ta trajtuar atë në mënyrë sistematike.

Duke marrë parasysh se institucionet shtetërore janë të obliguara që përmes respektimit të të drejtave të njeriut të mundësojnë përdorimin e të dyja gjuhëve zyrtare, gjegjësisht që shqipja dhe serbishtja të përdoren në të gjithë territorin në përputhje me kushtetutën, transmeton Kosova.info.

“Që dikush të kuptojë se cilat janë të drejtat e tij dhe cilat shërbime janë në dispozicion, ai duhet të kuptojë gjuhën në të cilën i drejtohet institucioni, si dhe të jetë në gjendje të bëjë një pyetje në gjuhën e tij dhe të marrë një përgjigje në të. ” u tha në konferencë.

Ndërsa një nga fokuset dhe synimet e këtij publikimi është pjesëmarrja gjithëpërfshirëse dhe efikase e qytetarëve duke respektuar diversitetin, duke mësuar për të drejtat. Dhe rëndësia e këtij publikimi dhe e 20 rekomandimeve të përmendura është pikërisht garantimi i shtetit ligjor, përndryshe punonjësit e institucioneve shtetërore që sot nuk e respektojnë këtë ligj për arsyetime të ndryshme dhe dispozitë kushtetuese, nesër mund të vendosin të mos i binden një ligji tjetër.

Është vërejtur interesim i madh i aktivistëve të shoqërisë civile nga të gjitha komunitetet, por edhe i përfaqësuesve të ambasadave dhe misioneve të huaja diplomatike në Kosovë, Zyrës e Avokatit të Popullit të Kosovës.

Por edhe mungesa e përfaqësuesi të Zyrës së Komisionerit për Gjuhët në Qeverinë e Kosovës, i cili konfirmoi pjesëmarrjen por nuk u paraqit.

Drejtori ekzekutiv i OJQ-së Aktiv, Miodrag Milliçeviq, e komentoi punën dhe tha se kjo çështje ka qenë e rëndësishme për këtë organizatë për mbi 10 vjet, nga institucionet e deri te qytetarët.

“OJQ Aktiv ka dhjetë vite që merret me këtë çështje, nuk jemi vetëm ne dhe as të vetmit që merremi me këtë çështje, por jemi ndër më këmbëngulësit kur në agjendë janë të drejtat gjuhësore dhe të drejtat e njërit prej komuniteteve. Ne vazhdimisht insistojmë që kjo çështje të mbahet në sipërfaqe dhe të gjenden zgjidhje sistematike në afat të gjatë, në vend të atyre afatshkurtra”, tha ai.

Dhe se botimi i fundit është përkujtues i mosrespektimit të Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve. Dhe se një nga zgjidhjet është parimi i mosndëshkimit dhe se çelësi qëndron në mungesën e vullnetit politik.

“Me fokus të veçantë në çështjet e institucioneve qendrore dhe lokale të cilat ligjërisht janë të obliguara të respektojnë të drejtat e garantuara me kushtetutë dhe aktet ligjore dhe nënligjore në fuqi në mbarë Kosovën. Fakti që kemi përgatitje të përditshme në praktikë që të drejtat gjuhësore janë shkelur pa asnjë pasojë në të gjitha nivelet, tregon se sa thellë është ky problem në sistem. Problem janë të gjithë ata që janë të obliguar t’u japin informacione me rëndësi publike njerëzve që mbështeten në gjuhën serbe si gjuhë e dytë zyrtare në Kosovë. Kjo i referohet jetës së përditshme, si telekomunikacioni, shërbimet bankare dhe shumë të tjera që ne i mbështetemi në këtë informacion në punën tonë të përditshme. Shpesh duke pranuar faktin dhe kushtet, ne pranojmë kontrata në një gjuhë që nuk e kuptojmë për hir të përfundimit më të shpejtë të detyrimeve”, tha ai.

Menaxherja e projektit Tijana Grujiq iu referua faktit se gjatë punës qëllimi ishte pikërisht planifikimi me pjesëmarrje i shërbimeve sociale dhe disponueshmëria e tyre. Se serbishtja dhe shqipja janë gjuhë zyrtare në gjithë territorin e Kosovës dhe janë të barabarta.

Ajo gjithashtu informoi të pranishmit se publikimi është krijuar në kuadër të projektit ALVED “Forcimi i zërave lokalë për zhvillim të drejtë” i zbatuar nga Iniciative për Ndryshim Paqësor, “Njerëzit në Nevojë” dhe partnerë për Kosovën janë OJQ Aktiv, dhe Iniciativa Qytetare Serbisë për Serbinë dhe për Prishtinën dhe disa qytete të tjera në Kosovë, Rrjeti i Edukatorëve për bashkëmoshatarë (PEN), me mbështetjen e Qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar.

“Duam të arrijmë që qytetarët në komunat ku punojmë të fillojnë të respektojnë dallimet e njëri-tjetrit. Kemi një fushatë informuese për të drejtat dhe shërbimet për qytetarët në nivel lokal. Në mënyrë që një person të dijë se cilat janë të drejtat e tij dhe çfarë shërbimesh ka, ai duhet të kuptojë institucionin të cilit i drejtohet. Institucioni është i obliguar të komunikojë me qytetarët në gjuhën që ata kuptojnë, të mund të bëjnë pyetje në gjuhën e tyre dhe të marrin përgjigje në të…… Konstatohet se vetëm zbatimi i plotë i Ligjit për përdorimin e gjuhëve garanton akses në të drejta dhe shërbime”, tha ajo.

Talliq, i cili është autor i këtij publikimi, përmendi rëndësinë e vënies në dukje të sfidave me të cilat përballen komunitetet joshumicë me një aspekt të veçantë të përdorimit të gjuhës. Si një hap drejt mbrojtjes së të drejtave themelore të njeriut, ai ka konfirmuar deklaratat e bashkëbiseduesve të tij.

“Është hapi i parë në mbrojtjen e të drejtave të njeriut dhe qytetarit, dhe është një proces që realisht të gjithë duhet t’i qasemi dhe ta mbështesim. Gjegjësisht, gjuha është në lidhjen më të thellë me identitetin e një individi dhe të një populli, prandaj është në lidhjen më të thellë me të drejtat që i takojnë atij individi. Gjuha nuk është një e drejtë e fituar, p.sh. ju punoni 15 vjet në një institucion publik dhe ju skadon e drejta për pension. Jo, gjuha është një e drejtë e lindur që e fiton duke ardhur në botë. Kosova është në fakt një shembull tipik ku standardet dhe ekzistenca e standardeve nuk mjaftojnë nëse këto standarde realisht nuk respektohen në praktikë. Një gjë është shkruar në ligj dhe krejt tjetër po ndodh në terren…… Një shembull interesant që ka mbetur në praktikë është gjykimi për vrasjen të ndjerit Olliver Ivanoviqit, i cili është një politikan dhe intelektual i shquar Serb në Kosovë. Megjithëse edhe mbrojtja dhe të akuzuarit ishin nga komuniteti Serb, prokuroria ngriti aktakuzën në gjuhën shqipe në pothuajse 12,000 faqe,” tha Talliq. /Kosova.info