Shkruan: Nexhat BEXhETI

“Komunizmi demokratik” vjen si ardhmëri e një periudhe kohore që do t’i ngjajë një ombrelle, ku do të mundësohet realizimi i shumëdëshiruar i lirisë së plotë të njeriut në mbarë botën. “Njeriu ndihmon njeriun” për jetën e lumtur dhe të lirë, ashtu që njeriu kuptohet si shpresë dhe në asnjë mënyrë si kundërshtar. Po ashtu, synohet që të ndërpritet pushteti i sundimit nga ana e pakicës së oligarkëve ndaj popullatës shumicë në botë. Kuptohet se komunizmi demokratik do të pranohet shumë shpejt nga shumica e njerëzve të botës.

Komunizmi demokratik është një ideologji politike dhe monetare që pozicionohet në kundërshtim me demokracinë liberale dhe kapitalizmin demokratik duke zhvilluar një zëvendësim për një formacion shoqëror, i cili do t’ia mundësojë njeriut lirinë e plotë, me jetë pa tensione luftarake, një jetë të garantuar me plot lumturi, pa klasa, pa pronarë oligarkë, në të cilën potenciali për prodhim është në pronësi të përbashkët dhe pronësia private është e lejuar, por shumë e kufizuar. Komunizmi demokratik është një doktrinë politike dhe ekonomike që synon të zëvendësojë pronën jopublike me pronësi publike dhe një ekonomi të bazuar në fitim me kontroll të përbashkët të të paktën kapaciteteve më të rëndësishme prodhuese (p.sh., minierat, mullinjtë dhe fabrikat), ujërat dhe burimet bimore të shoqërisë.

Komunizmi klasik socialist dikur ishte një filozofi ekonomiko-politike e vendosur nga Karl Marx dhe Friedrich Engels në shekullin e 20.

Dallimi ndërmjet komunizmit demokratik dhe komunizmit totalitar socialist është thelbësor, sepse komunizmi demokratik ka për opsion realizimin e lirisë së të gjithë njerëzve duke përfshirë edhe oligarkët, ndërsa komunizmi totalitar socialist kishte si opsion vetëm lirinë e proletariatit.

Teoria e Marksit dhe Engelsit pësoi bifurkacion.

Pse dështoi komunizmi dogmatik socialist

Edhe pse arsyet e dështimit të komunizmit dogmatik socialist klasik janë studiuar gjerësisht, studiuesit kanë identifikuar disa faktorë të përbashkët që kontribuuan në rënien e tij.

I pari është mungesa e stimujve midis qytetarëve për të prodhuar për fitim. Motivi i fitimit çon në konkurrencë dhe inovacion në shoqëri. Por qytetari ideal në një shoqëri komuniste dogmatike ishte i përkushtuar pa interes ndaj qëllimeve shoqërore dhe rrallë ndalonte të mendonte për mirëqenien e tij.

“Në çdo kohë dhe në të gjitha çështjet, një anëtar i partisë duhet së pari të marrë në konsideratë interesat e Partisë në tërësi dhe t’i vendosë ato në radhë të parë, ndërsa çështjet dhe interesat personale t’i vendosë në radhë të dytë”, shkroi Liu Shaoqi, kryetari i dytë i Republikës Popullore të Kinës.

Një arsye tjetër për dështimin e komunizmit dogmatik socialist ishte joefikasiteti i natyrshëm i sistemit, siç është planifikimi i centralizuar. Kjo formë planifikimi kërkon grumbullimin dhe sintezën e sasive të mëdha të të dhënave në një nivel të detajuar. Meqenëse të gjitha projektet ishin planifikuar në mënyrë të centralizuar, kjo formë planifikimi ishte gjithashtu komplekse.

Në disa raste, shifrat e rritjes u falsifikuan ose u prirën drejt gabimeve, në mënyrë që të përshtateshin faktet me statistikat e planifikuara dhe të krijonin iluzionin e progresit. Baza i trillonte të dhënat statistikore deri te qendra; nuk ekzistonte kontroll efikas i qendrës kundrejt bazës.

Përqendrimi i pushtetit në duart e një pakice të vetëzgjedhur, në funksion të përjetshëm, ka shkaktuar gjithashtu joefikasitet dhe, në mënyrë paradoksale, u ka dhënë atyre stimuj për ta përdorur sistemin në avantazhin e tyre dhe për të ruajtur pushtetin. Korrupsioni dhe dembelizmi u bënë tipare endemike të këtij sistemi, si edhe mbikëqyrja që karakterizonte shoqëritë e bllokut socialist. Ai sistem socialist centralist gjithashtu dekurajoi njerëzit punëtorë dhe të zellshëm. Rezultati përfundimtar ishte se ekonomia vuante nga vendimet e centralizuara, pa i marrë në konsideratë lëvizjet e tregut, ku vepronte subjekti ekonomik. Humbjet mbuloheshin me dekrete politike.