Si do të ndikojë konflikti izraelito-palestinez në çmimet e naftës së papërpunuar?
Konflikti i fundit izraelito-palestinez në Rripin e Gazës, edhe nëse zgjat, nuk do të ndikojë ndjeshëm në lëvizjen e çmimeve të naftës në tregun botëror, megjithatë, nëse vendet e tjera të rajonit që janë prodhues të mëdhenj të “arit të zi” përfshihen ne konflikt, është e sigurt që çmimi i saj do të kërcente papritur.
Edhe pse në gjysmën e dytë të shtatorit u spekulua se çmimi i naftës bruto në bursat botërore do të rritej, kryesisht për shkak të vendimit të Arabisë Saudite dhe Rusisë për të vazhduar me uljen e prodhimit të “arit të zi” deri në fund të vitit, në vend që të arrinte një nivel mbi 100 dollarë për fuçi, nafta “Brent” filloi të bjerë ndjeshëm në fillim të tetorit dhe aktualisht vlen më pak se 84 dollarë për fuçi.
Ekspertet thonë se arsyet duhen gjetur te kërkesa përndryshe më e ulët për naftë në tremujorin e fundit të vitit, rezervat e konsiderueshme të derivateve të naftës të formuara nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe një nga faktorët më të rëndësishëm është sigurisht vëllimi më i vogël i aktivitetet ekonomike në Kinë sesa pritej.
Prandaj, kërkesa më e vogël çoi në një rënie të çmimit të “arit të zi”. Megjithatë, pasi lëvizja palestineze Hamas sulmoi territorin e Izraelit të shtunën, dhe rebelimi i ri kundër pushtimit u mbështet nga fraksione të tjera palestineze, duke përfshirë më të fortët në opozita, Fatah, publiku kishte frikë se spekulatorët e bursës, si dhe përhapja eventuale e konfliktit, mund të shkaktonin një rritje të madhe të çmimeve të naftës, e cila në kushtet e krizës aktuale energjetike, të shkaktuar nga ndërhyrja ushtarake te Moskës në Ukrainë, do të paraqesin një rrezik të ri për ekonominë globale.
Përkatësisht, as Izraeli dhe as Palestina nuk kanë depozita të konsiderueshme nafte në territorin e tyre dhe një konflikt i armatosur që ka ndodhur, pavarësisht nga intensiteti, nuk mund ta prishë situatën në tregun botëror të naftës.
Megjithatë, duke pasur parasysh që Hamasi njoftoi se Irani, i cili është një prodhues i rëndësishëm i naftës, gjoja mbështeti sulmet e lëvizjes fondamentaliste islamike ndaj Izraelit dhe duke ditur për marrëdhëniet shumë të këqija midis Teheranit dhe Tel Avivit, kjo mund t’i komplikojë gjërat. Njëlloj si fakti që palestinezët mbështeten nga Arabia Saudite, Iraku dhe Katari, gjithashtu lojtarë të mëdhenj në tregun e naftës.
Megjithatë, opinioni i ekspertëve nuk beson se konflikti do të prekë zonën më të gjerë të Lindjes së Mesme dhe do të shkaktojë përçarje në tregun e naftës, por thekson se nëse për ndonjë arsye ndodh, paqëndrueshmëria dhe rritja e çmimit të naftës janë, të caktuara.
Nëse çmimet e naftës do të rriteshin, kjo do të ndikonte në të gjitha tregjet në botë, duke përfshirë çmimet me pakicë të derivateve të naftës së papërpunuar sidomos ne shtetet e ballakanit . Pavarësisht se për shkak të krizës energjetike, qeveria përcakton çmimet maksimale të kostos së benzinës Eurodiesel dhe BMB 95 në pikat e karburantit, një rritje e çmimit të naftës në bursat botërore do të rriste çmimet e derivateve të naftës në referencë, bursa rajonale në Genova në portin e Lavera. Kjo sigurisht që do të reflektohej në rritjen e çmimit të karburanteve në shtetet e ballkanit, brenda kufirit të përcaktuar të shumave maksimale.
Megjithatë, një skenar i tillë, të paktën për momentin, sipas analistëve, nuk ka gjasa./ Kosova.info
