Shkruan: Gurakuç KUÇI Hulumtuesi i Lartë në Institutin për Studime të Luftës Hibride “OCTOPUS”

I. Parimet kryesore të marrëveshjes dhe procesit të negociatave

Ndërprerje e plotë dhe e pakushtëzuar e zjarrit në qiell, tokë dhe det si parakusht i domosdoshëm për negociata paqësore.

Masat për ndërtimin e besimit – zgjidhja e çështjeve humanitare: kthimi i pakushtëzuar i të gjithë fëmijëve ukrainas të dëbuar dhe të zhvendosur në mënyrë të paligjshme. Këmbimi i të gjithë të burgosurve (“të gjithë për të gjithë”). Lirimi nga Rusia i të gjithë të burgosurve civilë.

Mos-përsëritja e agresionit: Qëllimi i negociatave është rikthimi i paqes dhe sigurisë afatgjatë dhe garantimi që agresioni nuk do të ndodhë më.

Garanci sigurie dhe përfshirja e bashkësisë ndërkombëtare: Ukraina duhet të marrë garanci të forta sigurie. Palët do të ftojnë bashkësinë ndërkombëtare të marrë pjesë në negociata dhe të ofrojë garanci për zbatimin e marrëveshjeve.

Sovraniteti: Ukraina nuk detyrohet të jetë neutrale. Ajo mund të zgjedhë të jetë pjesë e bashkësisë euroatlantike dhe të lëvizë drejt anëtarësimit në BE. Anëtarësimi në NATO varet nga konsensusi brenda Aleancës. Nuk mund të vendosen kufizime në numrin, vendosjen ose parametrat e Forcave të Armatosura të Ukrainës apo trupave të vendeve mike në territorin ukrainas.

II. Hapi tjetër – pajtimi për armëpushim dhe rendi i ditës për takimin e liderëve

Pas takimit në Stamboll, palët do të vazhdojnë negociatat të fokusuara në:

1. Armëpushim të plotë dhe të pakushtëzuar: kushtet dhe monitorimi

2. Masa për ndërtimin e besimit

3. Përgatitja dhe pajtimi mbi rendin e ditës për negociatat e ardhshme të liderëve

Negociatat do të zhvillohen me pjesëmarrjen e SHBA-së dhe Evropës.

III. Armëpushimi

Armëpushim i plotë dhe i pakushtëzuar në ajër, tokë dhe det për të paktën 30 ditë (me mundësi zgjatjeje çdo 30 ditë), si parakusht për negociatat paqësore.

Monitorimi i armëpushimit do të kryhet nga SHBA dhe mbështetur nga vende të treta.

IV. Masat për ndërtimin e besimit

Pas këmbimit të suksesshëm të të burgosurve të luftës (PoWs) në bisedimet e Stambollit, palët vazhdojnë me këmbimin e të gjithë të burgosurve (“të gjithë për të gjithë”).

Marrëveshje për kthimin e pakushtëzuar të të gjithë fëmijëve ukrainas të dëbuar dhe të zhvendosur dhe lirimin e të gjithë të burgosurve civilë nga Rusia. Këto masa vlejnë për të gjithë kategoritë e personave të përmendur, duke nisur nga shkurt 2014.

V. Takimi i liderëve

Liderët e Ukrainës dhe Rusisë do të takohen për të rënë dakord mbi çështjet kryesore të zgjidhjes përfundimtare paqësore.

Çështjet kryesore që do të trajtohen:

1. Ndërprerje e përhershme e luftimeve: kushtet, monitorimi, sanksionet për shkelje

2. Garanci sigurie dhe mos-përsëritje e agresionit

3. Çështje territoriale

4. Ekonomia, kompensimi, rindërtimi

5. Sanksionet për shkelje të marrëveshjes

6. Finalizimi i marrëveshjes përfundimtare paqësore

VI. Zbatimi

Rënie dakord mbi një hartë rruge të qartë, të balancuar dhe të zbatueshme për implementimin dhe zbatimin e marrëveshjeve.

Çështjet territoriale

Fitimet territoriale të bëra nga Rusia që nga shkurti 2014 nuk njihen nga bashkësia ndërkombëtare. Vija e kontaktit është pika e fillimit për negociata. Çështjet territoriale trajtohen vetëm pas një armëpushimi të plotë dhe të pakushtëzuar.

Sanksionet

Disa sanksione mund të hiqen, por në mënyrë graduale, me një mekanizëm për rivendosjen e tyre nëse është e nevojshme (snapback). Asetet sovrane të ngrira ruse përdoren për rindërtimin e Ukrainës ose qëndrojnë të ngrira deri në pagesën e reparacioneve.