Bota

Ujgurët kanë frikë se Turqit do t’i dëbojnë ata në Kinë

Ujgurët nga Kina kanë kërkuar strehim në Turqi për dekada. Ata tani kanë frikë se duke ratifikuar Marrëveshjen e Ekstradimit me Kinën, ata mund të dëbohen përsëri në vendin nga i cili u larguan nga frika e arrestimeve masive.

Studentja Shemsija Kiçik mban në duar një fotografi të babait, xhaxhait dhe gjyshit të saj. Disa anëtarë të familjes së saj janë në burg në Kinë sepse janë Ujgurë. Shemsi ka protestuar para konsullatës Kineze në Stamboll për javë të tëra. Secili prej atyre demonstruesve po kërkon të afërmit e humbur. Secili prej tyre shpreson në shenja të jetës së njërit prej këtyre të afërmve.

  • Këto foto janë gjithçka që kemi. Ne nuk jemi të rrezikshëm, thjesht duam që familjet tona të kthehen. Nuk e kuptoj pse nuk i lirojnë dhe pse askush nuk flet me ne. Ndoshta ata kanë frikë nga ne ose kanë frikë nga e vërteta – thotë Shemsije Kičik.

Shumë histori si kjo mund të dëgjohen në rrugët e Zeytinburnu, një rreth i Stambollit që është qendra e komunitetit ujgur që jeton në mërgim turk. Por tani ai vend i sigurt është në rrezik për shkak të ratifikimit të njoftuar të marrëveshjes së ekstradimit të Ujgurëve me Kinën.

Kjo është arsyeja pse Yusuf Omer nuk ndihet më i sigurt këtu. Ai punon si kuzhinier në një restorant ujgur. Ai është i shqetësuar për zhvillimin e situatës.

“Nëse Turqia na kthen përsëri në Kinë, ata do të na fusin në burg atje përgjithmonë ose do të na vrasin,” tha Omer.

Avokati Ibrahim Ergin përfaqëson një numër refugjatësh Ujgurë. Ka një dosje të veçantë me kërkesa ekstradimi kineze. Ende nuk ka pasur dëbime, thotë Ergin, por presioni nga Pekini po rritet.

  • Veçanërisht gjatë pandemisë së koronavirusit, investimet kineze u bënë shumë të rëndësishme për ekonominë e lëkundur të Turqisë. Dy kompani të mëdha kineze të telekomunikacionit kohët e fundit njoftuan se duan të investojnë këtu. Përveç kësaj, Turqia varet nga vaksina kineze e koronës. “Unë mendoj se Kina po i përdor të gjitha për t’i bërë presion Turqisë,” tha Ergin.

Kina i ka dhënë mbështetje të konsiderueshme financiare Turqisë në vitet e fundit. Ka investuar në infrastrukturë, p.sh. në porte dhe ura, por edhe kreditë dhe huatë. Sidoqoftë, kjo nuk ndikoi në pozicionin turk kur bëhet fjalë për ujgurët, sipas partisë në pushtet AKP.

  • Ajo marrëveshje ekstradimi me Kinën është e vlefshme për kriminelët. Ne kemi marrëveshje të ngjashme me 32 vende të tjera. Wrongshtë e gabuar të paraqitet kjo marrëveshje si një veprim kundër vëllezërve dhe motrave tona Ujgure – thotë zëdhënësi i AKP-së Omer Çelik.

Shemsije Kiçik thotë se ajo gjithmonë ka qenë mirënjohëse ndaj qeverisë turke për ndihmën që u ka ofruar ujgurëve. Por nëse ratifikohet marrëveshja me Kinën, ajo ka frikë se emri i saj mund të jetë gjithashtu në listën e dëbimit.

  • Unë jam një aktivist. Fakti që po kërkoj babanë dhe të afërmit e tjerë në sytë e Kinës më bën një kriminel. Tani kam frikë se ajo që u ndodhi të tjerëve një ditë mund të më ndodhë edhe mua – thotë Shemsije.

Përkundër kësaj, ajo proteston. Ai nuk dëshiron të heshtë dhe të mbytet në turmë. Dhe ajo nuk dëshiron që fati i familjes së saj të harrohet.