SRB-BIH

Izveštaj Amnesty International 2020 o Kosovu: Optužnice specijalnog suda, nasilje u porodici

Organizacija za ljudska prava Amnesty International (AI) upravo je objavila svoj godišnji izvještaj o stanju ljudskih prava tokom protekle godine u 149 zemalja svijeta. Organizacija zaključuje da su tokom 2020. godine pandemija i mjere poduzete za suzbijanje bolesti istaknute snažnim bojama, a u nekim slučajevima dodatno pogoršale postojeće nejednakosti i tendencije zlostavljanja određenih grupa stanovništva.

U poglavlju o Kosovu, izveštaj beleži optužnicu za ratne zločine protiv brojnih političkih ličnosti, bivših boraca Oslobodilačke vojske Kosova.

AI takođe s razočaranjem primjećuje da se mnoge žrtve seksualnog nasilja u ratu ne prijavljuju za naknade za status preživjelih kao rezultat stigme povezane s tim statusom u društvu. Tokom godine koju izvještaj pokriva, AI spominje porast slučajeva nasilja u porodici, kao i stalnu diskriminaciju Roma.

Istina, pravda i reparacije

Amnesty International napominje da je Specijalizovano tužilaštvo Kosova u Hagu otvorilo sudske postupke. Organizacija cijeni činjenicu da je žrtvama djela kojima se sudi bilo dozvoljeno da učestvuju u postupku i kvalifikuju se za naknadu štete. AI u izvještaju spominje optužbe koje je Specijalizovano tužilaštvo podiglo protiv bivšeg predsjednika Kosova Hashima Thaçija, kao i drugih političara, među kojima su Kadri Veseli, Rexhep Selimi i Jakup Krasniqi, u vezi sa zločinima počinjenim tokom rata, uključujući i ubistvo 100 civila – grupe koju čine kosovski Albanci, Srbi i Romi.

Organizacija izražava zabrinutost zbog curenja tajnih dokumenata koji sadrže identitete zaštićenih svjedoka, što je praćeno optužbama protiv dvojice kosovskih zvaničnika za prijetnje svjedocima i ometanje pravde.

AI se zadržava na izvještaju i odluci apelacionog suda da prepolovi kaznu bivšem srpskom zapovjedniku Darku Tasiću koji je proglašen krivim za ratni zločin u Kruši i Madi.

Nestali

Amnesty International ponavlja u svom izvještaju za 2020. godinu nedostatak napretka u rasvjetljavanju sudbine 1.643 nestalih, uprkos pozivima članova porodica da vlade Kosova i Srbije otvore arhive kako bi pomogle u identifikaciji tijela.

Rodno zasnovano nasilje

Najnoviji izvještaj AI zaključuje da se vrlo mali broj žena prijavio da bi iskoristio status preživjelih seksualnog nasilja tokom rata koji ih kvalifikuje za mjesečnu penziju. Organizacija kaže da, iako su hiljade žena zatražile psihološku pomoć kao rezultat seksualnog nasilja, mnoge žrtve i dalje se srame stigme koja prati izlaske u javnosti kao predmet seksualnog nasilja.

Izveštaj se takođe poziva na navode iznete protiv bivšeg policajca kosovskih Srba u silovanju šesnaestogodišnje devojčice u Mitrovici u maju 1999. godine.

Sloboda izražavanja

Novinari istražitelji i dalje se suočavaju s prijetnjama i napadima, izvještava Amnesty International pozivajući se na prijetnje i tužbe koje su protiv starije novinarke Jete Xharra podnijeli visoki vladini službenici, kao i na pucnje u novinara Shkumbina Kajtazija ispred njegovog stana u Mitrovici, dok je bivši premijer Ramush Haradinaj nazvao je novinare “plaćenicima”.

Pravo na zdrav život

U skladu s ovim paragrafom, Organizacija bilježi pozive službenika UN-a o otrovnim supstancama za strukture Ujedinjenih nacija da se “izvinu romskim, aškalijskim i egipatskim manjinama zbog izloženosti opasnom nivou olova tokom boravka u izbjegličkim kampovima Ujedinjenih naroda Nacije. “Pod upravom UN-a”.

Prema godišnjem izvještaju jedne nevladine organizacije, ove manjinske grupe također su bile marginalizirane u pristupu testiranju na COVID.

Nasilje nad ženama i djevojkama

Nasilje u porodici poraslo je za 36% u martu 2020. u odnosu na isti period pre godinu dana. U decembru je sedam žena izgubilo život nasiljem od strane muža ili partnera.

U junu 2020. godine, Luljeta Alija je podnijela tužbu zbog diskriminacije protiv prištinske policije nakon što je odbijena njena pritužba da je njen suprug prekršio sudski nalog da je zaštiti zbog nasilja koje je izvršio nad gospođom Alijom. Prema tužbi, policija nije prihvatila žalbu jer gospođa Alija “nije bila pravilno obučena”. / VoA /